Islandia

OGÓLNE WARUNKI ŻYCIA W ISLANDII

Islandia jest najbardziej wysuniętym na zachód krajem Europy. To druga, co do wielkości, wyspa na północnym Atlantyku. Od Londynu, Amsterdamu, Paryża czy Kopenhagi dzieli ją raptem trzy godzinna podróż samolotem. Pierwsi osadnicy przybyli do Islandii z Norwegii i Irlandii w dziewiątym wieku. Islandia ma powierzchnię 103.000 km2 i jest zaludniona przez prawie 300.000 mieszkańców. Jest niewiele większa niż Irlandia, ale gęstość zaludnienia tej wyspy jest niska: jedynie 3 osoby na km2, z czego większość zamieszkuje południowo zachodnią część wybrzeża.

Jest to kraina dużych kontrastów: dominuje arktyczna pustynia z występującymi miejscami górami, lodowcami, wulkanami i wodospadami. Większość roślinności i terenów uprawnych znajduje się w dolinach i na nizinach niedaleko od wybrzeża.

W Islandii występuje stosunkowo łagodny klimat. Średnia temperatura w lipcu w stolicy kraju Reykjaviku wynosi 11oC. W lecie zanotowano 24oC jako rekordowo wysoką temperaturę. Środowisko naturalne jest stosunkowo nie zanieczyszczone. W przemyśle używa się głównie energii geotermicznej oraz hydroelektrycznej do produkcji.

Islandia to nowoczesne państwo o wysokim poziomie rozwoju edukacji oraz technologii. W ciągu ostatnich dziesięciu lat zajmuje miejsce w pierwszej dziesiątce krajów Zjednoczonych Narodów jako państwo szczycące się wysokim poziomem życia. Posiada najwyższą w świecie, średnią zarobków na jednego mieszkańca, jednak koszty życia są również relatywnie wysokie. Wysoki standard życia został osiągnięty dzięki pracowitości mieszkańców.

Od 1918 roku Islandia jest suwerennym państwem, a republiką od 1944. Językiem urzędowym jest islandzki pochodzący z grupy języków nordyckich. Wielu Islandczyków włada językiem angielskim oraz językami skandynawskimi

PODRÓŻ

Poniżej znajdują się linie lotnicze obsługujące loty do Islandii:

Bezpośredni lot z Berlina do Islandii Iceland Express, godzina odlotu 20.30

LOT –  przez  Kopenhagę do Reykjaviku  

Centralwings, Wizzer, Rayaner, przez London do Reykjavik

ZAKWATEROWANIE

Wynajem mieszkań

Islandzki rynek prywatnych mieszkań jest duży, obejmuje w zasadzie w 75–85% zasobu mieszkaniowego. Rynek zakwaterowania na zasadach najmu jest zatem ograniczony. Czynsze w Reykjaviku i regionie stolicy są generalnie wyższe niż w większości innych miast. Możesz oczekiwać czynszu w wysokości 25.000–30.000 miesięcznie za pojedynczy pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Za małe mieszkanie zapłacisz co najmniej 40.000. Są to ceny wybranych pozycji, obliczone w euro (listopad 2003 r.).

W regionie Reykjaviku nieco ofert publikuje:

http://www.leigulistinn.is/
http://www.mbl.is 
http://www.dv.is 
http://www.frettabladid.is/ >Húsnćði í boði (wszystkie po islandzku).

Możesz także ogłaszać się na tablicach ogłoszeń w supermarketach i na uniwersytetach. Zakwaterowanie na wynajem jest najczęściej nie umeblowane. Czynsz jest zazwyczaj płatny miesięcznie, ostatniego dnia miesiąca z góry. W regionie Reykjaviku działają małe hotele i pensjonaty (kosztujące mniej w zimie i więcej w trakcie sezonu turystycznego), mogą one być najlepszym wyborem w krótkim terminie, na czas poszukiwania stałego rozwiązania http://www.gisting.is/. Najtańsze jest najprawdopodobniej schronisko młodzieżowe (Farfuglaheimilið), Sundlaugavegur 34, 105 Reykjavík. Tel.: (354) 553 8110, fax: (354) 588 9201.

Kupowanie nieruchomości

Jeżeli chcesz pozostać na stałe na Islandii, budowa mieszkania lub domu może być rozsądnym posunięciem. Państwowy Fundusz Finansowania Budownictwa Mieszkaniowego oferuje kredyty za 70–90% ceny. Informacje po angielsku, duńsku i polsku możesz uzyskać na stronie http://www.ils.is/.

ZASADA ZTRUDNIENIA

Obywatele nowych Państw Członkowskich UE, w tym Polski, muszą posiadać tymczasowe pozwolenie na pracę w Islandii. Takie pozwolenia przyznawane są pracodawcom, aby umożliwić im zatrudnianie cudzoziemców. Małżeństwo z obywatelem Islandii albo obywatelem państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego (nie dotyczy obywateli nowych Państw Członkowskich) posiadającym pozwolenie na pobyt w Islandii, zwalnia obywateli tego kraju z obowiązku posiadania pozwolenia na pracę.

Kryteria wydania zezwolenia na pracę

Tymczasowe pozwolenia na pracę mogą zostać przyznane w przypadku braku siły roboczej w Islandii.

Procedura ubiegania się o zezwolenie na pracę przez osoby pragnące podjąć pracę

Osoba poszukująca pracy musi posiadać obietnicę zatrudnienia. Obowiązek wystąpienia o pozwolenie na pracę spoczywa na pracodawcy. Ponadto, należy wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na pobyt. Taki wniosek należy złożyć do Dyrektoriatu ds. Imigracji. Co do zasady, pozwolenie należy uzyskać zanim cudzoziemiec przekroczy granicę Islandii.

Więcej informacji dla poszukujących pracy

http://www.vinnumalastofnun.is/  (Dyrektoriat ds.    Zatrudnienia),
http://www.utl.is/  (Dyrektoriat ds. Imigracji),
http://www.ahus.is/                             (Centrum Międzykulturowe)

Procedura dla pracodawców poszukujących pracowników będących obywatelami Polski

Pracodawca zobowiązany jest umieścić określoną powyżej ofertę pracy w Islandii w państwowym urzędzie pracy (okręgowym urzędzie pracy). Jeżeli stanowisko pracy nie może być objęte przez obywatela posiadającego prawo do podjęcia pracy w Islandii, pracodawca może wystąpić o pozwolenie na pracę na specjalnych formularzach zgłoszeniowych o tymczasowe pozwolenie na pracę i zawrzeć umowę pracy z cudzoziemcem. Wniosek, wraz z umową o pracę i wnioskiem obcokrajowca o pozwolenie na pobyt tymczasowy, zostaje następnie wysłany do Dyrektoriatu ds. Imigracji, który rozpatruje wniosek o pozwolenie na pobyt i przekazuje wniosek o pozwolenie na pracę do rozpatrzenia przez Dyrektoriat ds. Zatrudnienia.

 

Więcej informacji dla pracodawców

http://www.vinnumalastofnun.is/ (Dyrektoriat ds. Zatrudnienia),
http://www.utl.is/                                  (Dyrektoriat ds. Imigracji)

Odnośniki do odpowiednich krajowych aktów prawnych

Ustawa nr 96/2002 o cudzoziemcach; Ustawa nr 97/2002 w sprawie praw cudzoziemców do zatrudnienia. Dodatkowe informacje: http://europa.eu.int/geninfo/legal_notices_pl.htm  

WARUNKI PRACY

Umowa o pracę może mieć na początku charakter umowy ustnej, lecz pracodawca jest zobowiązany wręczyć Ci pisemne potwierdzenie lub deklarację nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od podjęcia pracy. Formularz umowy o pracę możesz pobrać ze strony http://www.eures.is/ Formularz umowy o pracę ma pola dla wszystkich wymaganych informacji: krótki opis wykonywanej pracy, płace lub pensja stała, płatności miesięczne czy tygodniowe itp. Warunki układu zbiorowego pomiędzy związkami zawodowymi a pracodawcami, takie jak: stawki minimalne, prawo do dni wolnych od pracy i urlopu płatnego, ubezpieczenia, prawa emerytalne itp., uważa się za włączone do umowy o pracę. Umowa o pracę na warunkach mniej korzystnych niż warunki układu zbiorowego jest sprzeczna z prawem.

Czas pracy

Średni maksymalny tygodniowy czas pracy w ciągu czteromiesięcznego okresu referencyjnego nie może przekraczać 48 godzin na każdy okres siedmiodniowy, włącznie z godzinami nadliczbowymi. Czas pracy jest w tym kontekście definiowany jako czas czynnej pracy. Maksymalny tygodniowy czas pracy może być uśredniany na podstawie układu zbiorowego, przez okres referencyjny nie przekraczający 6 miesięcy. W wyjątkowych przypadkach okres ten można wydłużyć do 12 miesięcy.

Wynagrodzenie

Zazwyczaj pensje są wypłacane miesięcznie, czasami tygodniowo. Pensje zazwyczaj deponowane są na rachunku bankowym pracownika. Płace za pracę wykonywaną nieregularnie mogą być wypłacane w gotówce. We wszystkich przypadkach, pracodawca jest zobowiązany doręczyć Ci pisemny lub wydrukowany pasek pensji, z liczbą godzin i godzinową stawkę płacy lub pensji miesięcznie. Pasek powinien także zawierać informacje na temat pobranych podatków, składki na fundusz emerytalny, opłat z tytułu członkostwa w związkach zawodowych itp.

Minimalna pensja miesięczna wynosi 100.000 ISK lub 1130 euro (w 2004 r.) zgodnie z układem zbiorowym, przewidziane są podwyżki o 3% rocznie w 2005 r. i 2006 r. Większość stanowisk dla pracowników niewykwalifikowanych oferowanych przez EURES w Islandii jest opłacana w okolicach płacy minimalnej. Płace w branżach wymagających kwalifikacji są wyższe. Średnia miesięczna płaca za 40-godzinny tydzień pracy w 2003 r. wynosiła 147.000 ISK dla pracowników niewykwalifikowanych, dla wykwalifikowanych 227.000, sprzedawców sklepowych 163.00, urzędników 188.000. W porównaniu z innymi państwami EOG, koszt utrzymania na Islandii jest względnie wysoki. Szacunkowy koszt utrzymania wynosi około 80.000 ISK miesięcznie na osobę.

Wynagrodzenie urlopowe (orlof)

Ogólna zasada jest taka, ze za każdy przepracowany miesiąc przysługują dwa dni urlopu. Nie obowiązuje ona w razie nieobecności w pracy, z wyjątkiem nieobecności spowodowanej choroba. Wszystkie umowy placowe zawierają punkt dotyczący wynagrodzenia w czasie urlopu (orlofslaun). Minimalna kwota to 10,17% w dodatku do pensji podstawowej. Wynagrodzenie urlopowe może być wypłacane na cztery sposoby. Pieniądze mogą być wpłacane co miesiąc na specjalny rachunek bankowy (orlofsreikningur).

Kwoty można kontrolować, ponieważ są wymienione na comiesięcznym odcinku wypłaty. Drugi sposób to uwzględnienie należnej kwoty w czeku otrzymywanym bezpośrednio przed wzięciem urlopu. W trzecim przypadku pracownik otrzymuje normalne wynagrodzenie podczas pobytu na urlopie.

Pracownicy, którzy w danym roku mieli nadgodziny, mogą otrzymać dodatkowe wynagrodzenie urlopowe — na rachunek bankowy lub w momencie rozpoczęcia urlopu. Czwarta metoda polega na wypłaceniu pieniędzy w całości po wygaśnięciu umowy lub zakończeniu pracy w danej firmie. Nie jest wskazane pobieranie wynagrodzenia urlopowego w ramach comiesięcznej pensji.

 

PODATEK DOCHODOWY OD OSÓB FIZYCZNYCH

Pracownicy podlegają krajowemu i miejskiemu podatkowi dochodowemu. Dochód pracowników podlegający opodatkowaniu składa się z wynagrodzeń, świadczeń pracowniczych, emerytur, składek na ubezpieczenie społeczne, dotacji, itd. Stopa podatku dochodowego za rok rozliczeniowy 2004 r. wynosi 25,75%. Podatek miejski wynosi od 11,24% do 13,70%. Specjalny podatek dochodowy w wysokości 5% jest nakładany na dochody powyżej kwoty 3.980.000.

Kwota zwolniona z opodatkowania

Kwota zwolniona z opodatkowania (ulga podatkowa) jest odliczana od zarobków przed obliczeniem podatku (krajowego i miejskiego). Podatek jest należny jedynie od wyliczonego salda. Łączna kwota zwolniona z opodatkowania za rok podatkowy 2004 r. wynosi ISK 329.948, co oznacza podstawowy dochód zwolniony z opodatkowania w wysokości ISK 27.496 miesięcznie w roku 2004. Po uzyskaniu dochodu w danym miesiącu, do dalszego dochodu stosuje się stawkę podatkową w wysokości 38,58%. Miesięczna kwota zwolniona z opodatkowania przechodzi na kolejne miesiące roku kalendarzowego, ale nie przechodzi na kolejne lata. Kwota zwolniona z opodatkowania w 100% przechodzi na małżonka. Aby skorzystać z kwoty zwolnionej z opodatkowania pracownicy muszą wystąpić o kartę podatkową.

OPIEKA MEDTCZNA

W ogólności, pacjent powinien zacząć od skonsultowania się z lekarzem ogólnym. Lekarze ogólni zatrudniani są przez ośrodki zdrowia. Pacjent ma prawo zwrócić się o pomoc do najbliższego ośrodka zdrowia, lecz w obszarze miejskim Reykjaviku oraz Akureyri, pacjenci przypisani są do określonego lekarza w ośrodku zdrowia. Pacjenci płacą 700 ISK za wizytę w czasie dziennych godzin pracy lub za usługi ośrodków zdrowia. Lekarze w ośrodkach zdrowia i lekarze ogólni kierują pacjentów do specjalistów, jeśli uznają to za konieczne. Pacjenci mają prawo zasięgnąć opinii specjalisty bez konieczności udawania się do lekarza ogólnego lub lekarza w ośrodku zdrowia. Usługi specjalistów są świadczone w szpitalnych klinikach w systemie lecznictwa otwartego oraz przez specjalistów praktykujących prywatnie.

Szpital
Pacjenci mogą zostać przyjęci do szpitala wyłącznie po skierowaniu od lekarza. W przypadkach nagłych, pacjenci mogą zostać przyjęci niezwłocznie do szpitala pełniącego rolę szpitala ratunkowego w danym czasie. Jeżeli badanie lub terapia nie są pilne, lekarz przekaże wniosek o przyjęcie do szpitala. W Reykjaviku, wszystkie wypadki oraz przypadki chorób poważnych i zagrażających życiu mogą być kierowane na oddział ratunkowy Narodowego Szpitala Uniwersyteckiego (LSH). W Reykjavíku służba ratunkowa pełniona jest także prze lekarzy ogólnych po zwykłych godzinach pracy w Departamencie Zdrowia Publicznego Reykjaviku. Więcej informacji: The State Social Security Institute – http://www.tr.is/ Tryggingastofnun Rikisins, Laugavegi 114, IS-105 Reykjavik. Tel: +354-560 4400 Fax: +354-560 4451

UBEZPIECZENIA ZDROWOTNE

Twoje ubezpieczenie zdrowotne jest finansowane z należnego skarbowi państwa podatku dochodowego.

Dokumenty niezbędne do uzyskania świadczeń medycznych

Przed opuszczeniem kraju osoba, która zamierza skorzystać z opieki medycznej za granicą lub przewiduje taką możliwość, powinna zaopatrzyć się w Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). Jeśli wyjeżdżający nie dopełni tej procedury przed wyjazdem, nie pozbawia go to możliwości skorzystania z omawianych unormowań prawnych. Konieczne w takiej sytuacji będzie jednak nawiązanie odpowiedniej korespondencji między instytucją leczniczą w kraju wyjazdu a instytucją rozliczającą w kraju macierzystym.

Brak EKUZ może skutkować koniecznością pokrycia kosztów leczenia bezpośrednio z kieszeni pacjenta. Z wnioskiem o zwrot poniesionych wydatków można wystąpić bezpośrednio do instytucji ubezpieczenia zdrowotnego w państwie, w którym świadczenia były udzielone, o ile jest to możliwe ze względu na zaplanowany czas pobytu zainteresowanego w tym państwie. Powinien on jednak pamiętać o tym, że podstawą dokonania zwrotu przez instytucję zagraniczną będą nie tylko okazane przez niego dowody zapłaty za udzielone mu w tym państwie świadczenia zdrowotne, ale również ważna w okresie udzielania świadczeń karta EKUZ, wydana przez oddział wojewódzki NFZ właściwy ze względu na jego miejsce zamieszkania w Polsce. Jeżeli uzyskanie zwrotu poniesionych kosztów nie było możliwe w trakcie pobytu zainteresowanego w państwie, w którym świadczenia zostały udzielone, powinien on zwrócić się o ich refundację do swojej instytucji właściwej, którą w stosunku do polskich ubezpieczonych jest właściwy oddział wojewódzki NFZ.

Więcej na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia http://www.nfz.gov.pl/u

Wyplata za czas choroby i odszkodowanie za wypadki przy pracy

Juz od pierwszego dnia pracy osoba zatrudniona ma prawo do otrzymywania dziennego wynagrodzenia przez maksymalny okres trzech miesięcy w razie wypadku związanego z praca (vinnuslysalaun). Sa to wypadki podczas pracy, w trakcie załatwiania związanych z nią spraw, a także w drodze do lub z miejsca pracy.

Aby otrzymać wypłatę za czas choroby, należy przepracować co najmniej miesiąc w jednej firmie. Po miesiącu pracy osoba zatrudniona ma prawo do dwóch płatnych dni zwolnienia chorobowego w miesiącu. Liczba dni zwolnienia chorobowego rośnie po 2, 3 i 5 latach przepracowanych u tego samego pracodawcy.

 

Fundusze emerytalne i ubezpieczenia na Zycie

Ogólna zasada jest taka, ze składka wpłacana na fundusz emerytalny lub ubezpieczenie na Zycie ze specjalna renta rewersyjna stanowi 10% łącznego pakietu wynagrodzenia. Pracownik opłaca 4%, a pracodawca 7% tej kwoty. Pracownik może także skorzystać z dodatkowego pakietu ubezpieczeniowego (vi?bótarsparna?). W takim przypadku zatrudniony opłaca 4%, pracodawca 2%, a władze federalne dopłacają 0,4% w postaci zwolnienia podatkowego.

Celem przedstawionych propozycji ubezpieczeniowych i funduszy emerytalnych jest zapewnienie wynagrodzenia osobom na emeryturze oraz odszkodowania ofiarom wypadków przy pracy oraz dzieciom i współmałżonkom przedwcześnie zmarłych pracowników.

UZNAWALNOŚĆ DYPLOMÓW I KWALIFIKACJI

Przed wyjazdem na Islandię dobrze jest dowiedzieć się, jakie zawody są dostępne dla osób z Twoim wykształceniem. Możesz także zlecić ocenę twoich dyplomów pod kątem ich odpowiedników na Islandii. Informacje na temat ważności dyplomów personelu medycznego oraz pomocniczego są dostępne w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej http://www.stjr.is/

Podstawową zasadą jest, że ważne kwalifikacje do wykonywania danego zawodu w państwie pochodzenia są także ważne w innych państwach EOG. Wyższe stopnie naukowe, wymagające co najmniej trzech lat studiów (licencjat) oraz studia zawodowe wraz z wykształceniem średnim, będą uznawane w całym EOG. Zalecamy, by dowiedzieć się przed przyjazdem na Islandię, czy Twój stopień akademicki lub dyplom zawodowy jest porównywalny z islandzkim. Islandzki Urząd NARIC/ENIC (Narodowego Centrum Informacji nt. Uznania Akademickiego) jest zlokalizowany na Uniwersytecie Islandii: http://www.ask.hi.is/ oraz http://www.enic-naric.net/ O dyplomy edukacji zawodowej, możesz dowiedzieć się kontaktując się z Ministerstwem Edukacji i Kultury. Menntamalaraduneytid, Ministerstwo Kultury i Edukacji, Sölvholsgötu 4, IS-150 Reykjavik, Tel.: +354 560 9500, http://www.menntamalaraduneyti.is/ Ocena równorzędności Twoich dyplomów ułatwi islandzkim pracodawcom ocenę twojej wiedzy i umiejętności. Brak znajomości języka islandzkiego może znacząco obniżyć Twoje możliwości.

 WARTO WIEDZIEĆ

Adresy informacyjnych stron internetowych o Islandii

http://www.reykjavik.com/ – informacje o tym co i kiedy w Reykjaviku, działy dotyczące             kultury i historii miasta i kraju.
http://www.south.is/ – przewodnik po południowym wybrzeży wyspy. Znajdziesz tu wszelkie potrzebne w podróży informacje.
http://www.icelandreview.com/ – strona magazynu ”Iceland Review”. Przegląd kulturalny i ekonomiczny.
http://www.iceland.is/ - opracowane zagadnienia historyczne i gospodarcze.
http://www.islandia.org.pl 
http://www.iceland.pl

Telefony alarmowe i informacyjne

Policja, straż pożarna, pogotowie ratunkowe:    112
Szpital Miejski w Reykjaviku:                           525 1700
Całodobowy dyżur aptek:                                551 8888

Pomoc medyczna:

Pogotowie – ostry dyżur w Szpitalu Narodowym na Fossvogur, przyjmuje 24 godziny na    dobę, tel.: 525 17 00
Lekarze na dyżurze w szpitalu narodowym na Fossvogur, serwisy 24 godziny na dobę, tel.: 524 10 00
Lekarze na dyżurze w centrum medycznym na Smáratorg 1, Kópavogur, tel.: godziny przyjęć: pon.–pt.: 17:00–23:30 recepcja pon.–pt.: 23:30–8:00 konsultacje telefoniczne i wizyty domowe sob.–niedz. oraz wszystkie święta publiczne: 09:00–23:30 recepcja oraz 24 konsultacje telefoniczne i wizyty domowe.
Opieka stomatologiczna – informacje o dyżurujących lekarzach stomatologii można uzyskać pod numerem telefonu 575 05 05
Numer kierunkowy do Islandii, to: 354, zaś wewnątrz kraju nie ma numerów kierunkowych. Chcąc się więc dodzwonić z Polski na Islandię, wybieramy kolejno: 00 354 (oraz siedmiocyfrowy numer telefonu).

 ADRESY POLSKICH PLACÓWEK DYPLOMATYCZNYCH

Konsulat RP w Reykjawiku
Konsul honorowy: Fridrik Gunnarsson (islandzki, angielski)

Ánanaust 1, 101 Reykjavik, Iceland
tel. +354 1 58 05 300
fax. +354 1 58 05 301
e-mail: fridrik@velesalan.is

Ambasador RP w Norwegii, akredytowany również w Republice Islandii
Ambasada RP w Norwegii
Olav Kyrres plass 1, 0244 Oslo
tel.: (0 047 22) 555 536, 430 015, 430 161
fax: (0 047 22) 444-839
e-mail: ambpol@online.no
www: www.poland-embassy-no.com